Warszawa, 1 kwietnia 2026 r.
Sprawozdanie
Zarządu Stowarzyszenia im. Stefana Żeromskiego
za okres od 1.01.2025 r. do 31.12.2025 r.
W okresie sprawozdawczym funkcje w Zarządzie pełniły trzy osoby, które odpowiadały za pracę Stowarzyszenia: prezeska – Katarzyna Sobolewska; wiceprezes – Daniel Artymowski; członkini zarządu – Monika Hanke. Reprezentowały one także Stowarzyszenie na zewnątrz.
Zgodnie z głównym celem Stowarzyszenia, jakim jest propagowanie i popularyzowanie wiedzy o życiu i dorobku Stefana Żeromskiego, członkowie Stowarzyszenia wygłaszali wykłady, odczyty oraz przygotowywali opracowania naukowe i popularnonaukowe.
Rok 2025, ogłoszony przez Sejm RP rokiem Stefana Żeromskiego, był szczególnie obfity w wydarzenia związane z upamiętnieniem naszego patrona.
Z myślą o nowym pokoleniu czytelników zmodernizowaliśmy stronę internetową naszego Stowarzyszenia, nadając jej nowocześniejszy i bardziej atrakcyjny wygląd.
Wydaliśmy dwie książki poświęcone Stefanowi Żeromskiemu: Katarzyny Sobolewskiej Kondycja. Stefan Żeromski na Podlasiu i autorskie kompendium wiedzy o języku pisarza zaplanowane i przygotowane jeszcze przez Kwirynę Handke pt. Stefan Żeromski, jaki był, a ostatecznie zredagowane przez Monikę Handke i Annę Piotrowicz-Krenc.
Książka Katarzyny Sobolewskiej została zaprezentowana na licznych spotkaniach z publicznością i wieczorach autorskich: w Ciekotach podczas festiwalu „Otwarte Książki” (6 VII 2025 r.), w Konstancinie (28 IX 2025), w Siedlcach (7 XI 2025), Łosicach (17 XI 2025), w Muzeum Literatury w Warszawie (w domu Władysława Broniewskiego, 12 XI 2025). W Łosicach w Bibliotece Pedagogicznej spotkanie wokół książki poprowadził prof. Wojciech Wawrzyński.
Stowarzyszenie było fundatorem nagród książkowych i oficjalnym partnerem organizatorów konkursów dla młodzieży. 5 marca 2025 r. w Zespole Szkół w Grójcu odbyło się podsumowanie I Powiatowego Grójeckiego Konkursu Literackiego zorganizowanego przez p. Xymenę Korczak pt. „Wehikuł czasu – bohaterowie Żeromskiego z wizytą w powiecie grójeckim”. Podczas uroczystości laureaci otrzymali nagrody, a ich prace zostały opublikowane na stronie internetowej Stowarzyszenia. Wydarzeniu towarzyszył wykład Katarzyny Sobolewskiej.
Konkurs literacko-artystyczny zorganizowało też Studenckie Koło Naukowe Miłośników Kultury i Literatury Wieku XIX działające na UMCS w Lublinie, które przeprowadziło „Wielki test o Stefanie Żeromskim” wśród uczniów 29 szkół średnich z pięciu województw.
Członkowie Stowarzyszenia nagrywali audycje radiowe w RDC i udzielali wywiadów w Radiu Kielce.
Stowarzyszenie było partnerem Konstancińskiego Domu Kultury „Hugonówka” oraz Towarzystwa Miłośników Piękna i Zabytków Konstancina w licznych wydarzeniach organizowanych przez cały rok w miejscu, w którym pisarz miał swój pierwszy i ostatni własny dom. 27 marca 2025 r. wzięliśmy udział w inauguracji Roku Żeromskiego w Konstancinie. 27 i 28 września Katarzyna Sobolewska i Daniel Artymowski poprowadzili Kawiarenkę Literacką, do której zaprosili p. dr Krystynę Pliszkiewicz i dr. Krzysztofa Piwowarczyka. 23 października 2025 r. odbyła się tam uroczystość pt. „Ani chwili tracić darmo nie wolno!”, na którym nasze Stowarzyszenie otrzymało pamiątkową plakietkę z okazji nadania Stefanowi Żeromskiemu tytułu Honorowego Obywatela Konstancina.
Prof. Marek Kochanowski z Białegostoku 15 grudnia 2025 r. zorganizował wydarzenie poświęcone Żeromskiemu w ramach Podlaskiego Forum Bibliotekarzy. Przedstawił Stefana Żeromskiego nie tylko jako wybitnego pisarza, ale również jako pracownika bibliotek. Zorganizował też wystawę prywatnej kolekcji pamiątek związanych z pisarzem Elżbiety Barbary Maliszewskiej-Boreckiej.
Prof. Wiesław Ratajczak z Poznania wygłosił dwa wykłady o Żeromskim. 30 października jego wystąpienie towarzyszyło projekcji pierwszej filmowej adaptacji Wiernej rzeki i było adresowane do seniorów. 20 listopada, w rocznicę śmierci Żeromskiego, prof. Ratajczak miał prelekcję pt. „Ale mimo odległości – bezsprzeczne podobieństwo. Żeromski i Kraszewski”; również tej prelekcji towarzyszyła projekcja filmu niemego – Ponad śnieg.
Doktor Karolina Chyła z Wrocławia w lutym 2025 r. obroniła doktorat poświęcony twórczości Stefana Żeromskiego, a także przeprowadziła kilka wydarzeń popularyzujących osobę i dzieło pisarza. W ramach XXVIII Dolnośląskiego Festiwalu Nauki 16 września 2025 r. wygłosiła wykład pt. „Inni Ludzie bezdomni, czyli kogo pragnie Tomasz Judym?”. 5 grudnia 2025 w ramach Wrocławskich Targów Dobrej Książki dr hab. Adam Poprawa przeprowadził z nią rozmowę o Żeromskim czytanym współcześnie. Również w grudniu 2025 r. roku miał swoją premierę 36 numer „Czasopisma Zakładu Narodowego im. Ossolińskich”, w którym z jej inicjatywy ukazał się blok tekstów zatytułowanych Stać się częścią żywej całości. O prozie Stefana Żeromskiego, przez nią też zredagowany i opatrzony wprowadzeniem. Ponadto w semestrze zimowym roku akademickiego 2025/2026 p. Karolina Chyła poprowadziła w Instytucie Filologii Polskiej Uniwersytetu Wrocławskiego monograficzny wykład „Żeromski żywy”.
Katarzyna Sobolewska, jako prezeska Stowarzyszenia, wygłosiła liczne wykłady: w Zespole Szkół w Grójcu (3 III 2025 r.), w Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego (8 V 2025), w Bibliotece Miejskiej w Wyszkowie (23 V 2025 r.), w Czarnolesie dla uczniów miejscowej szkoły drzewnej (12 VI 2025 r.), w Bibliotece Pedagogicznej w Siedlcach (17 XI 2025), w Szkole Podstawowej w Niemojkach (17 XI 2025), w Centrum Edukacji i Kultury „Szklany Dom” w Ciekotach (17 X 2025 r.), w Galerii Sztuki w ukraińskim Drohobyczu (1 X 2025 r.), wreszcie w Uniwersytecie w Siedlcach (2 XII 2025) przy okazji otwarcia wystawy pt. „Stefan Żeromski wraca na Podlasie”.
We współpracy z Centrum Edukacji i Kultury „Szklany Dom” w Ciekotach Katarzyna Sobolewska i Daniel Artymowski 17 czerwca 2025 r. przygotowali i poprowadzili spacer „Warszawskim szlakiem Stefana Żeromskiego”, w którym wzięło udział kilkadziesiąt osób przybyłych z okolic Gór Świętokrzyskich.
Zamek Królewski w Warszawie zaprosił nas do udziału w tworzeniu projektu nowej ekspozycji w dawnym mieszkaniu Żeromskiego.
Jedno spotkanie miało charakter zdalny. Na forum Warszawskiego Oddziału Towarzystwa Miłośników Języka Polskiego 24 października 2025 r. Katarzyna Sobolewska wygłosiła wykład pt. „Guwerner Stefan Ż.”.
Kilkoro członków naszego Stowarzyszenia wygłosiło referaty i wzięło udział w panelach podczas kieleckiej konferencji „Żeromski OdNowa”, zorganizowanej przez Muzeum Stefana Żeromskiego w Kielcach i Uniwersytet Jana Kochanowskiego w dniach 19-21 listopada 2025 r.
Trzy członkinie naszego Stowarzyszenia, Katarzyna Sobolewska, Monika Gabryś-Sławińska i Agnieszka Jędrzejewska-Kurek odebrały dyplomy i uroczyste podziękowania za wkład w obchody Roku Żeromskiego w Centrum Edukacji i Kultury „Szklany Dom” w Ciekotach.
Krzysztof Piwowarczyk wystąpił z gawędą na temat swoich związków rodzinnych ze Stefanem Żeromskim w Muzeum Władysława Broniewskiego w Warszawie 5 listopada 2025 r.
W tym samym cyklu spotkań pod nazwą „Żeromski. Pisarz i człowiek” wzięła udział jako prelegentka Krystyna Pliszkiewicz, która 19 listopada 2025 r. w Muzeum Broniewskiego miała wystąpienie pt. „Ty jesteś moje wszystko. Opowieść o Monice Żeromskiej”.
Monika Handke, również w Muzeum Władysława Broniewskiego, opowiedziała o plastycznych aspektach twórczości pisarza oraz zaprezentowała nowo wydaną książkę Kwiryny Handke (29 X 2025 r.). Ponadto 20 marca 2025 r. Monika Handke na zaproszenie Grochowskiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku wystąpiła z wykładem „Bretania 100 lat temu – widziana oczami Stefana Żeromskiego”.
1 grudnia 2025 r. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego ogłosiło, że na liście restytucyjnej znajdują się odkryte w Bibliotece Publicznej w Berlinie 3 rękopiśmienne dzienniki Stefana Żeromskiego (nr 8, 10, 24, dotąd uznawane za zaginione). Sprawa ma się rozstrzygnąć do końca 2026 r.
Stowarzyszenie liczy w tej chwili 38 osób. Składkę członkowską za 2025 r. zapłaciło 27.
Witrynę internetową Stowarzyszenia redaguje Katarzyna Sobolewska. Krzysztof Piwowarczyk prowadzi własną stronę rodzinazeromskiego.pl. Strona ta ma już ponad 66 tys. odwiedzin.
Monika Handke wykonuje bezpłatnie na potrzeby Stowarzyszenia wszelkie prace plastyczne.
Księgowa Małgorzata Rudzińska sporządza bezpłatnie niezbędne rozliczenia i sprawozdania finansowe, kontroluje faktury.
Sprzedaż książek na spotkaniach promocyjnych prowadziło dwoje wolontariuszy: Anna Grosicka i Jan Sobolewski, za co im serdecznie dziękujemy.
Kontynuujemy naszą współpracę z Zamkiem Królewskim w Warszawie, Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza, Muzeum Narodowym w Kielcach, Ośrodkiem Edukacji i Kultury „Szklany Dom” w Ciekotach. Nasze „Zeszyty” są sprzedawane w internetowej sieci „Bonito” i „Motyle Książkowe”.
Nasza strona na FB ożyła, prowadzi ją Katarzyna Sobolewska. Ma na razie blisko 300 obserwujących, również spoza kraju. Liczymy na ich przyrost i może nowego administratora.
Mamy kłopoty z bieżącym uzupełnianiem bibliografii prac poświęconych Żeromskiemu, znajdującej się na naszej stronie internetowej. Wciąż szukamy chętnej osoby.
Koszty prowadzenia rachunku Stowarzyszenia w mBanku są dość duże w porównaniu ze środkami, jakie nań spływają, ale nie udało nam się na razie znaleźć niczego lepszego.
W roku 2025 po raz pierwszy otrzymaliśmy wsparcie finansowe w ramach organizacji pożytku publicznego.
20 listopada 2025 r. jak co roku złożyliśmy wiązankę na grobie Pisarza.
Prezeska
Stowarzyszenia im. Stefana Żeromskiego
Katarzyna Sobolewska